De contractuele boete

Het is een hardnekkig misverstand dat contractuele boetebedingen, zoals bijvoorbeeld de standaard boetebepaling in het zogenaamde “voorlopige” koopcontract van de NVM, niet in rechte afdwingbaar zijn, of dat zij altijd gematigd worden door de rechter. “Zo’n vaart zal het niet lopen”, roept men dan. Een zogenaamde papieren tijger dus. Of niet soms?

De praktijk is beduidend anders!

Uitgangspunt voor de rechter is hetgeen tussen partijen is afgesproken. Een tussen partijen afgesproken boetebepaling is voor de rechter dus gewoon rechtsgeldig en bij overtreding zal de rechter de vordering tot betaling van de verbeurde boete in beginsel dan ook volledig toewijzen. De rechter heeft weliswaar op grond van de wet de bevoegdheid om een boete te matigen, maar anders dan altijd wordt gedacht is dat geen regel maar uitzondering. Een uitzondering die volgens ons hoogste rechtscollege, de Hoge Raad, slechts onder bijzondere omstandigheden kan worden gemaakt.

Volgens een arrest van de Hoge Raad van 17 april 2007 mag de rechter pas van zijn matigingsbevoegdheid gebruik maken als de redelijkheid en billijkheid dit klaarblijkelijk eist. Dat zou bijvoorbeeld het geval kunnen zijn wanneer de toepassing van een boetebeding onder de gegeven omstandigheden tot een buitensporig en daarom onaanvaardbaar resultaat leidt. Maar daarvan is volgens de Hoge Raad niet snel sprake. Zo is in de rechtspraak bijvoorbeeld een beroep op matiging wegens financieel onvermogen door de boeteverschuldigde gepasseerd omdat hij bij het aangaan van de contractuele boete zich de consequenties daarvan had moeten realiseren.

En waar deze strenge uitleg van de Hoge Raad nog meer toe kan leiden, bleek wel uit een uitspraak van het Gerechtshof ´s-Hertogenbosch van 17 juli 2007. Die zaak betrof een verkoper die verzuimde zijn voor € 157.500,- verkochte woning aan de koper te leveren en na een jaar, gezien de standaard dagelijkse drie promille boete, in totaal een bedrag van € 172.462,50 verschuldigd was geraakt. De koper vorderde nakoming van de koopovereenkomst en bovendien uitbetaling van de volledige boete.

De verkoper deed een beroep op de matigingsbevoegdheid van de rechter, nu naar zijn mening de toepassing van het standaard boetebeding zou leiden tot een buitensporig en onaanvaardbaar resultaat, maar dat zag het Gerechtshof toch anders. De boete werd volledig toegewezen en de koper mocht van het Gerechtshof de boete rechtstreeks verrekenen met de koopprijs, zodat hij de woning uiteindelijk zelfs gratis kreeg en per saldo nog € 15.000,- toe kreeg ook!

Het boetebeding dient dus zeer serieus genomen te worden. De boete zal bij overtreding van de bepaling waarop deze gesteld is in beginsel gewoon betaald moeten worden. Kortom, de tijger is niet van papier en heeft zelfs vlijmscherpe tanden!

Wilt u dat uw boetebedingen goed geformuleerd worden? Of aarzelt u een contract te tekenen met boetebedingen? Raadpleeg een van de advocaten van Vorstman Advocaten!

[PB]