Welke gevolgen heeft surseance?

De Nederlandse economie is flink op toeren. Symptomen als inflatie en krapte op de arbeidsmarkt steken de kop op. De grote malaise ligt achter ons. Toch gaan er nog steeds bedrijven failliet of vragen surseance aan. Begin dit jaar werd aan SecurCash surseance verleend, gevolgd door faillissement. Intertoys is haar inmiddels gevolgd. Bij de HEMA rommelt het. Maar wat is surseance precies? En waarin verschilt dit van faillissement?

Surseance (uitstel van betaling) en faillissement zijn speciale procedures die zijn geschreven voor het geval iemand zijn schulden niet meer kan betalen. Deze zijn geregeld in de Faillissementswet. Alleen ondernemingen kunnen surseance aanvragen.

Verschil tussen surseance en faillissement

Het essentiële kenmerk van surseance is dat er nog hoop is dat het goed komt. Zodra die hoop vervliegt, moet het faillissement worden uitgesproken. Surseance is bedoeld als een tijdelijke maatregel. Bij een sur­seance wordt een “bewindvoerder” aangesteld, die alle beslissingen van de directie moet goed­keuren. Enigszins vergelijkbaar met een commissaris.

Faillissement is gericht op liquidatie: alle bezittingen van de gefailleerde worden verkocht en de opbrengst wordt verdeeld onder de schuldeisers. Daarna eindigt het faillissement.

Gevolgen van surseance

Door surseance en faillissement komt er een algemeen beslag te rusten op het gehele vermogen van de schuldenaar. De afwikkeling vindt plaats ten behoeve van alle schuldeisers. Het effect van de surseance is, dat de schulden van het bedrijf, die zijn ontstaan vóór de datum van het uitspreken van de surseance, worden bevroren. Nieuwe schulden, die ontstaan vanaf die datum, moeten gewoon betaald worden. Surseance werkt dus eigenlijk alleen als de oorzaak van het probleem in het verleden ligt en met enkele stevige ingrepen snel kan worden opgelost. De surseance geeft tijdelijk financiële ruimte, zodat daarna iedereen weer betaald kan worden. Oplossing kan ook zijn dat de oude schulden deels worden afgeboekt via een akkoord.

Oorzaken mislukken sanering via surseance

In de overgrote meerderheid van de gevallen (ca. 95%) wordt de surseance echter kort daarna omgezet in faillissement. Dat zagen we recent weer gebeuren bij SecurCash en bij Intertoys. Hoe komt dat? Een eerste oorzaak is, dat de verliezen ook na uitspreken van de surseance alsmaar verder oplopen. Als daar geen dekking voor is (of wordt gegeven door een financier), dan is faillissement onvermijdelijk. Een tweede oorzaak is, dat de surseance niet geldt voor de zgn. bevoorrechte (of preferente) schulden. De belangrijkste daarvan zijn: belastingschulden en de lonen. Wanneer er dus een hoge belastingschuld is, dan wel een opgelopen loonvordering, of sowieso te hoge loonkosten in ver­hou­ding tot de omzet, dan zal de surseance geen stand houden. Een derde oorzaak is, dat in veel contracten staat dat die eindigen in geval van surseance. Essentiële leveranciers kunnen de samenwerking opzeggen. Ook wordt de bankfinanciering vaak opgezegd, of ontstaan er problemen met verzekeringen omdat het risico bij surseance wijzigt. Ook dan valt het doek voor het bedrijf. Tot slot vindt er vaak een bekoeling van de relaties tussen de stakeholders bij het bedrijf plaats. Voor potentiële gegadigden heeft de mogelijkheid van een doorstart via faillissement, waarbij meteen ook een flinke kostenpost kan worden achtergelaten, een sterke aantrekkingskracht. Zij zijn niet bereid in schulden uit het verleden te investeren.

Herstructurering personeelsbestand

Een ander probleem is, dat bij surseance de gewone ontslagbescherming geldt. Een curator heeft geen ontslagvergunning nodig om alle werknemers te ontslaan. De bewindvoerder mag dat niet. Daarom wordt niet zelden de sanering in overleg met de bewindvoerder voorbereid, en vindt daarna omzetting in faillissement plaats. In faillissement kan het boventallige personeel worden opgezegd en kan een doorstart plaatsvinden door verkoop van de activa aan een derde, vaak het management of de aandeelhouder van het failliete bedrijf.

Voorlopige en definitieve verlening surseance

De surseance wordt eerst (onmiddellijk) voorlopig uitgesproken. Na zes weken wordt er een crediteurenvergadering belegd, waarop wordt gestemd over het definitief verlenen van de surseance. Die wordt dan voor 1,5 jaar verleend en kan nog eens met eenzelfde termijn verlengd worden. Als gezegd halen de meeste bedrijven die in surseance raken die vergadering niet, omdat voor die datum de surseance al wordt omgezet in faillissement. De eerste weken zijn dus spannend. Wordt er wel definitief surseance verleend, dan heeft het bedrijf 1,5 jaar om een oplossing te vinden.

Advisering Vorstman Advocaten

Vorstman Advocaten heeft ruime ervaring met de juridische begeleiding van (de directie van) bedrijven bij herstructurering van ondernemingen, om surseance en faillissement te voorkomen. En bij de voorbereiding van een sanering met gebruikmaking van surseance of faillissement. Onze advocaten – zelf ondernemers– hebben naast juridische expertise ook een bedrijfseconomische kijk.

Wij staan ook leveranciers en financiers bij met raad en daad om te voorkomen dat hun belangen averij oplopen wanneer bedrijven, waarbij zij betrokken zijn, in zwaar weer komen.

maart 2019, Maarten de Vries